BRAKUJĀCE 30% – na wystawie swoje prace prezentujā: Paulina Poczęta, Tomasz Kopcewicz, Bartłomiej Radosz

Między Determinacją a Palcem Bożym

Trzydzieści procent. W matematyce to zaledwie ułamek, w statystyce – istotny margines. Jednak w sferze życia, ducha i biologii, 30% objawia się jako „magiczna liczba” – granica oddzielająca to, co znane i przewidywalne, od tego, co wymyka się wszelkiej kontroli. Wystawa Bartosza Radosza, Pauliny Poczętej i Tomasza Kopcewicza to artystyczne śledztwo w sprawie tej brakującej puli, która czyni nas tym kim się stajemy.

Współczesna nauka, choć zdaje się władać kodem życia, wciąż trafia na białe plamy. Richard Dawkins w „Samolubnym genie” nakreślił wizję biologicznego determinizmu, a jednak sekwencjonowanie genomów ujawnia fascynujące pęknięcia. Okazuje się, że około 20-30% genów u roślin to tzw. „geny de novo” lub „geny sieroty” – struktury, które nie mają swoich odpowiedników u żadnego innego gatunku. Pojawiają się znikąd, bez ewolucyjnej przeszłości, jakby rzucone w biologiczną próżnię.

Podobnie rzecz ma się z naszym najbliższym krewnym – szympansem. Mimo ogromnego podobieństwa, aż 30% puli genów w chromosomie Y ułożonych jest zupełnie inaczej, co rzutuje na nieuchwytną różnicę między instynktem a świadomością. To echa motywów znanych z mangi „Pasożyt” (Parasyte), gdzie granica między tym, co ludzkie, a tym, co obce, przebiega na poziomie komórkowym, w sferze, której nie potrafimy do końca zapanować.

Masa Krytyczna Duchowego Wzrostu

Gdzie kończy się biologia, tam zaczyna się duchowość i psychologia. W biblijnej „Przypowieści o siewcy”, 30-krotny plon jest pierwszym stopniem duchowego sukcesu. To dowód na to, że każdy z nas wzrasta w swoim tempie – to „skromne” 30% to solidny początek owocowania, fundament, na którym buduje się pełnia.

W psychologii mówi się o regule 30% jako o masie krytycznej. To moment, w którym zmiana nawyków i sposobu myślenia przestaje być walką z samym sobą, a staje się nowym stanem bytu. To próg, po przekroczeniu którego wkraczamy w fazę pełnej transformacji.

A co z Brakującą Pulą Niedoprzewidzenia?

Wystawa stawia niewygodne pytania o nasze sprawstwo. Chcemy posiadać swój los w rękach, chcemy determinować swój organizm i wierzyć, że nasza wola jest absolutna. Nauka potwierdza – nasza determinacja ma znaczenie. A jednak zawsze pozostaje ów zakres losowości – swoisty „Palec Boży” naszego istnienia.

Czy to brakujące 30% to przestrzeń na błąd, czy na cud?
Gdzie w gwiezdnych pyłach, mądrościach wiecznych ksiąg i sekwencjach białek ukryte jest to, co nieprzewidywalne?

Bartosz Radosz, Paulina Poczęta i Tomasz Kopcewicz, używając różnych mediów, mapują tę nieuchwytną przestrzeń. Szukają prawdy w napięciu między tym, co możemy wypracować, a tym, co zostaje nam dane (lub odebrane) przez czysty przypadek.

(Dagmara Giej-Rusnak, kurator wystawy)

 

„Brakujące 30%”
artyści: Bartosz Radosz, Paulina Poczęta, Tomasz Kopcewicz
kurator: Dagmara Giej-Rusnak
współpraca kuratorska: Maciej Domarecki
współorganizatorem wystawy jest Galeria AOKZ
miejsce: Galeria Sztuki Współczesnej Elektrownia w Czeladzi
ramy czasowe: 12.06-09.08.2026

Na wernisaż wystawy zapraszamy w piątek, 12 czerwca o godz. 18.00